Hiperprolaktinemi Nedir?

Hiperprolaktinemi, prolaktin hormonunun kandaki düzeyinin normalden yüksek olması durumudur. Prolaktin, beyindeki hipofiz bezinden salgılanan ve özellikle doğum sonrası süt üretimini sağlayan önemli bir hormondur.

Gebelik ve emzirme döneminde prolaktin seviyesinin yükselmesi tamamen normaldir. Ancak gebelik veya emzirme olmadığı halde prolaktin hormonunun yüksek olması bazı sağlık sorunlarının belirtisi olabilir.

Prolaktin Hormonu Ne İşe Yarar?

Prolaktinin temel görevi doğumdan sonra süt üretimini sağlamaktır.

Bunun yanında;

• Üreme sisteminin düzenlenmesinde,
• Adet döngüsünde,
• Yumurtlamanın kontrolünde

de önemli görevleri vardır.

Prolaktin düzeyi normal sınırların üzerine çıktığında yumurtlama baskılanabilir ve adet düzensizlikleri ortaya çıkabilir.

Hiperprolaktinemi Belirtileri Nelerdir?

Prolaktin yüksekliği herkeste aynı belirtilere neden olmayabilir.

Kadınlarda en sık görülen belirtiler şunlardır:

• Adet düzensizliği
• Adet görememe
• Yumurtlama problemleri
• Gebe kalmakta zorlanma
• Memeden süt gelmesi (galaktore)
• Cinsel istekte azalma
• Vajinal kuruluk
• Baş ağrısı
• Görme problemleri (büyük hipofiz tümörlerinde)

Bazı hastalarda ise hiçbir belirti olmayabilir ve prolaktin yüksekliği rutin kan tahlillerinde tespit edilir.

Prolaktin Neden Yükselir?

Prolaktin yüksekliğinin birçok farklı nedeni olabilir.

Gebelik ve Emzirme

Prolaktin yüksekliğinin en doğal nedenidir.

Bu dönemde hormonun yükselmesi beklenen bir durumdur.

Stres

Yoğun stres, uykusuzluk ve kan alma sırasında yaşanan heyecan bile prolaktin düzeyini geçici olarak artırabilir.

Bu nedenle gerektiğinde test tekrar edilebilir.

Kullanılan İlaçlar

Bazı ilaçlar prolaktin seviyesini yükseltebilir.

Bunlar arasında:

• Bazı antidepresanlar
• Antipsikotik ilaçlar
• Bulantı ilaçlarının bazıları
• Bazı tansiyon ilaçları

yer alabilir.

Hipotiroidi (Tiroit Bezinin Yavaş Çalışması)

Tiroit hormonlarının yetersiz çalışması prolaktin seviyesinin yükselmesine neden olabilir.

Bu nedenle prolaktin yüksekliği saptanan hastalarda tiroit fonksiyonları da değerlendirilir.

Hipofiz Bezi Adenomu (Prolaktinoma)

Hipofiz bezinde prolaktin salgılayan iyi huylu bir tümör bulunabilir.

Bu tümörlere prolaktinoma adı verilir.

Çoğu prolaktinoma iyi huyludur ve ilaç tedavisine iyi yanıt verir.

Prolaktin Yüksekliği Gebe Kalmayı Zorlaştırır mı?

Evet.

Prolaktin hormonu yüksek olduğunda yumurtlama baskılanabilir.

Bunun sonucunda:

• Adet düzensizliği,
• Yumurtlama olmaması,
• Gebe kalmada güçlük

gelişebilir.

Ancak uygun tedavi ile birçok kadın yeniden düzenli yumurtlamaya başlayabilir ve gebelik elde edebilir.

Memeden Süt Gelmesi Her Zaman Prolaktin Yüksekliği Anlamına mı Gelir?

Hayır.

Memeden süt gelmesi prolaktin yüksekliğinin önemli belirtilerinden biri olsa da her zaman nedeni prolaktin yüksekliği değildir.

Bu nedenle mutlaka doktor değerlendirmesi ve gerekli kan testleri yapılmalıdır.

Prolaktin Testi Nasıl Yapılır?

Prolaktin düzeyi basit bir kan testi ile ölçülür.

Test sonucunun doğru değerlendirilmesi için:

• Kan örneğinin sabah saatlerinde alınması,
• Yoğun egzersiz yapılmaması,
• Aşırı stresin mümkün olduğunca azaltılması

önerilir.

Bazı durumlarda yüksek çıkan prolaktin değeri tekrar ölçülebilir.

Prolaktin Yüksekliğinde Hangi Tetkikler Yapılır?

Prolaktin yüksekliği saptandığında doktorunuz gerekli görürse aşağıdaki değerlendirmeleri isteyebilir:

• Gebelik testi
• Tiroit fonksiyon testleri
• Diğer hormon testleri
• Hipofiz bezinin manyetik rezonans (MR) görüntülemesi

Her hastada MR çekilmesi gerekmez. Bu karar prolaktin düzeyine ve hastanın şikayetlerine göre verilir.

Hiperprolaktinemi Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi, prolaktin yüksekliğinin nedenine göre planlanır.

İlaç Tedavisi

Hipofiz kaynaklı prolaktin yüksekliğinde en sık kullanılan tedavi dopamin agonisti adı verilen ilaçlardır.

Bu ilaçlar:

• Prolaktin düzeyini düşürebilir.
• Yumurtlamayı yeniden başlatabilir.
• Hipofiz adenomunun küçülmesine yardımcı olabilir.

Altta Yatan Hastalığın Tedavisi

Eğer neden hipotiroidi veya kullanılan bir ilaç ise öncelikle bu durum düzeltilmeye çalışılır.

Cerrahi Tedavi

İlaç tedavisinin yeterli olmadığı veya nadir bazı özel durumlarda cerrahi tedavi gerekebilir.

Hiperprolaktinemi Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Uzun süre yüksek prolaktin düzeyi;

• Adet düzensizliklerine,
• Kısırlığa,
• Kemik yoğunluğunda azalmaya,
• Yaşam kalitesinde düşüşe

neden olabilir.

Bu nedenle düzenli takip önemlidir.

Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?

Aşağıdaki durumlarda kadın hastalıkları ve doğum uzmanına veya endokrinoloji uzmanına başvurmanız önerilir:

• Adet düzensizliği
• Adet görememe
• Memeden süt gelmesi
• Gebe kalamama
• Şiddetli baş ağrısı
• Görme alanında daralma

Sık Sorulan Sorular

Prolaktin yüksekliği kanser midir?

Hayır. Prolaktin yüksekliğinin en sık nedenlerinden biri iyi huylu hipofiz adenomlarıdır.

Prolaktin yüksekliği gebeliğe engel olur mu?

Yumurtlamayı baskılayarak gebe kalmayı zorlaştırabilir. Ancak uygun tedavi ile çoğu kadın sağlıklı bir gebelik elde edebilir.

Prolaktin yüksekliği kilo aldırır mı?

Doğrudan kilo aldırdığı kesin olarak gösterilmemiştir. Ancak hormonal dengesizlikler dolaylı etkiler oluşturabilir.

Stres prolaktini yükseltir mi?

Evet. Yoğun stres ve uykusuzluk geçici prolaktin yüksekliğine neden olabilir.

Prolaktin yüksekliği tedavi edilebilir mi?

Evet. Altta yatan nedene bağlı olarak çoğu hastada başarılı şekilde tedavi edilebilir.

Sonuç

Hiperprolaktinemi, kadınlarda adet düzensizliği, memeden süt gelmesi ve gebe kalmada güçlük gibi şikayetlere neden olabilen yaygın hormonal bozukluklardan biridir. Prolaktin yüksekliği tek başına bir hastalık değil, altta yatan farklı sağlık sorunlarının belirtisi olabilir.

Erken tanı ve doğru tedavi ile prolaktin düzeyleri çoğu hastada normale döner ve üreme fonksiyonları yeniden düzenlenebilir. Bu nedenle adet düzensizliği, açıklanamayan süt gelmesi veya gebelik planına rağmen gebe kalamama gibi durumlarda bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurmanız önemlidir.

Bilimsel Kaynaklar

1. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Evaluation and Management of Hyperprolactinemia.
2. UpToDate. Causes of Hyperprolactinemia.
3. The Endocrine Society. Clinical Practice Guideline: Diagnosis and Treatment of Hyperprolactinemia.
4. Melmed S, et al. Williams Textbook of Endocrinology.
5. European Society of Endocrinology (ESE). Pituitary Disorders Clinical Guidelines.
6. American Society for Reproductive Medicine (ASRM). Evaluation of Infertility and Hyperprolactinemia.