Mastit: Emzirme Döneminde Meme İltihabı ve Yönetimi

Emzirme dönemindeki annelerde yaygın olarak görülebilen bir durum olan mastit, memenin bir kısmının iltihaplanması ve şişmesidir. Bu durum, özellikle emzirmenin ilk aylarında sıkça karşımıza çıkar. Mastit genellikle emzirme sorunları, meme dolgunluğu veya meme ucundaki çatlaklar gibi faktörlerle ilişkilidir.

Mastit Nedir?

Mastit, memenin bir bölümünün iltihaplanması ve şişmesidir. Tıbbi terim olarak "laktasyonel mastit" adıyla anılır ve genellikle emziren kişilerde görülür. Emzirmenin ilk birkaç ayında en sık rastlansa da, her an ortaya çıkabilir.

Memedeki şişlik, süt akışını zorlaştırabilir. Tedavinin amacı, rahatsızlığı azaltmak ve süt akışını tekrar sağlamaktır. Eğer süt akışı tıkalı kalmaya devam ederse, mastit enfeksiyona yol açabilir.

Engorjman Nedir?

Emziren bir kişide, memedeki özel bezler süt üretir. Buradan süt, "süt kanallarına" akar ve meme ucundan dışarı çıkar.

"Engorjman", kanalların etrafındaki dokuda meydana gelebilen şişliktir. Bu durum genellikle doğumdan sonraki birkaç gün içinde, süt ilk geldiğinde ortaya çıkar. Her iki memenin de dolgun ve ağrılı hissedilmesine neden olur. Eğer vücudunuz bebeğinizin tükettiğinden daha fazla süt üretirse, bu da engorjmana yol açabilir.

Engorjman her ne zaman olursa olsun, düzenli emzirme ile hafifler. Bebeğinizin meme ucunu iyi "yakaladığından" emin olun.

Mastite Ne Sebep Olur?

Mastit, engorjmana benzer, ancak genellikle tek bir memeyi etkiler. Memedeki şişlik, süt kanalları üzerinde baskı oluşturur. Bu, kanalları daraltır, böylece süt meme ucuna kolayca akamaz.

Mastit geliştirme olasılığınız aşağıdaki durumlarda daha yüksek olabilir:

• Bebeğiniz beslenirken yeterince süt çıkaramıyorsa.
• Meme ucunuzda çatlamış cilt veya kabarcık gibi bir yaralanma varsa.
• **"Aşırı süt üretimi"**niz varsa, yani vücudunuz bebeğinizin tükettiğinden daha fazla süt üretiyorsa.

Mastit Belirtileri Nelerdir?

Erken belirtiler, meme engorjmanına benzer, ancak genellikle sadece 1 memeyi etkiler. Bunlar şunları içerir:

• 1 memede sert, kırmızı veya şişmiş bir alan
• Meme ağrısı veya hassasiyeti

Eğer süt akışı 1 veya 2 günden fazla tıkalı kalırsa, bu bakteriyel enfeksiyona yol açabilir. Anne sütü normalde bakteri içerir. Bu tür bakteriler bebek için zararlı değildir. Ancak memenizde birikirse, enfeksiyona neden olabilir. Buna "bakteriyel mastit" denir.

Meme kızarıklığı, şişliği ve ağrısına ek olarak, bakteriyel mastit şunlara neden olabilir:

• Ateş veya titreme
• Kas ağrıları
• Yorgunluk

Testlere İhtiyacım Olacak Mı?

Duruma göre değişir. Doktorunuz veya hemşireniz belirtilerinizi soracak ve muayene yapacaktır. Bu genellikle mastit olup olmadığınızı anlamalarına yeterlidir.

Bazı durumlarda, doktorlar testler yapabilir. Bu, şiddetli belirtileriniz varsa veya enfeksiyonunuz antibiyotiklerle düzelmiyorsa daha olasıdır. Testler şunları içerebilir:

• Anne sütü örneği üzerinde testler: Bir enfeksiyonunuz varsa, bu, enfeksiyona hangi tür bakterinin neden olduğunu gösterebilir. Bazı durumlarda, bu, doktorların hangi antibiyotiği reçeteleyeceğine karar vermelerine yardımcı olabilir.
• Ultrason: Bu bir görüntüleme testi türüdür. Memenin iç kısmının resimlerini oluşturur. Bir ultrason, meme apsesi olup olmadığınızı gösterebilir. (Apse, enfeksiyon tedavi edilmezse oluşabilen irin birikimidir.)

Kendimi Daha İyi Hissetmek İçin Kendi Başınıza Yapabileceğim Bir Şey Var Mı?

Evet.

Mastitiniz varsa emzirmeyi bırakmanıza gerek yoktur. Düzenli emzirme aslında şişliği gidermenin ve sütün tekrar tıkanmasını önlemenin en iyi yoludur. Bir enfeksiyonunuz olsa bile, bunu bebeğinize geçirmeyeceksiniz.

Belirtileri hafifletmeye yardımcı olmak için şunları yapabilirsiniz:

• Bebeğiniz acıktığında onu besleyin. Eğer mastitli memeden süt akıyorsa, bebeğinizi o taraftan besleyebilirsiniz.
• Göğüs pompasını sadece ihtiyacınız olduğunda kullanın. Memenizi tamamen boşaltmaya çalışmayın, çünkü bu mastiti daha da kötüleştirebilir.
• Meme ucu kalkanı kullanmaktan kaçının.
• Memenize soğuk kompres uygulayın. Bu hem ağrıya hem de şişliğe yardımcı olabilir. Bazı kişiler memelerinde sıcak, nemli bir bezin soğuktan daha iyi geldiğini hisseder. Hangisi daha iyi gelirse onu kullanın.
• Ağrı veya ateş için asetaminofen (örnek marka adı: Tylenol) veya ibuprofen (örnek marka adları: Advil, Motrin) alın. Aspirin almayın.
• Süt kanallarının tıkanıklığını gidermeye yardımcı olmak için memenize nazikçe masaj yapın. Memenin şiş veya ağrılı kısmından başlayın ve nazikçe meme ucunuza doğru okşayın. Bu, süt akışını iyileştirmeye yardımcı olabilir.
• Destekleyici ve iyi oturan, ancak çok sıkı olmayan bir sütyen giyin.
• Bol sıvı tüketin.
• Mümkün olduğunca dinlenin.

Bakteriyel Mastit Nasıl Tedavi Edilir?

Mastit her zaman enfeksiyona yol açmaz. Ancak enfeksiyona yol açtığında, enfeksiyon antibiyotiklerle tedavi edilir. Bu genellikle en az 5 gün boyunca antibiyotik hapları almayı içerir. Bazı kişilerin 2 haftaya kadar almaları gerekebilir.

Eğer enfeksiyonunuz şiddetliyse, hastanede tedaviye ihtiyacınız olabilir. Bu, damar içine ince bir tüp (IV) yoluyla antibiyotik almayı içerir.

Mastit Önlemek Mümkün Mü?

Bazen. Mastit geliştirme riskini azaltmak için:

• Bebeğinizi düzenli olarak emzirin.
• Göğüs pompası kullanıyorsanız, aşırı pompalama yapmayın. Memeyi tamamen boşaltmaya çalışmayın.
• Emzirmede sorun yaşıyorsanız bir laktasyon danışmanıyla çalışın. Meme ağrısı, bebeğinizin yakalama sorunları veya süt üretimi sorunları gibi konularda yardımcı olabilirler.
• Emzirmeyi bırakmaya hazır olduğunuzda, bunu kademeli olarak yapın. Emzirmeyi birdenbire kesmeyin.

Ne Zaman Doktoru Aramalıyım?

Aşağıdaki durumlarda tavsiye almak için arayın:

• Belirtileriniz 1 ila 2 gün sonra iyileşmezse.
• Ateş, kas ağrıları veya çok yorgun hissetme gibi enfeksiyon belirtileri yaşamaya başlarsanız.
• Emzirmekte zorlanıyorsanız.

Yardım için bir laktasyon danışmanıyla (emzirme uzmanı) da konuşabilirsiniz.